هفتهای تحت تأثیر سوگ رهبر شهید؛ هنرهای تجسمی رنگ شهادت گرفت
خبرگزاری مهر- گروه هنر- آزاده فضلی؛ هنرهای تجسمی یکی از عرصههای هنری در کشورمان است که نسبت به دیگر هنرها امکان بروز و واکنش سریع به اتفاقها را دارد اما عموماً نسبت به دیگر هنرها همچون سینما و موسیقی، مهجور واقع میشود. در سلسله گزارشهای «هنرهای تجسمی در هفتهای که گذشت» درصدد هستیم بخشی از روند اتفاقاتی را که در هفته گذشته افتاده، بیان کنیم.
جمعهها روز تعطیل محسوب میشود اما در این روز، نمایشگاههای هنرهای تجسمی آغاز به کار میکنند و هنرمندان تجسمی اعم از نقاشان، مجسمهسازان، عکاسان، تصویرسازان، گرافیستها، خوشنویسان و … تلاشها و فعالیتهای اخیر خود را در قالب یک نمایشگاه هنری به منصه ظهور میگذارند.
«آدینه» روز نانوشته آغازین بر نمایشگاههای هنری است و البته که به دلیل تعطیل بودن اکثر مشاغل، فرصتی مغتنم برای تماشای این آثار هنری توسط اقشار مختلف مردم فراهم میشود.
موجی از آثار گرافیکی که مراسم وداع رهبر شهید را گلگون کرد
مراسم تشییع رهبر شهید آیتالله سیدعلی حسینی خامنهای، فراتر از یک رویداد سیاسی و مذهبی، از منظر هنر گرافیک و ارتباطات بصری، تبدیل به یک پروژه ملی خلق معنا شد. در یک بازه زمانی، آثار گرافیکی تنها ابزاری برای اطلاعرسانی نبودند، بلکه سعی داشتند پیچیدگیهای احساسی نظیر «غم عمیق»، «شکوه شهادت» و «استمرار ولایت» را در قالب فرمها و رنگها به مخاطب منتقل کنند. همزمان با تشییع رهبر شهید، هنر گرافیک نقشی کلیدی در مدیریت احساسات جمعی و بازنمایی مفاهیمی چون ثبات و استمرار ایفا کرد و این آثار سبب شد تا غم، به شکوه تبدیل شود.
طراحان گرافیک در آثاری که در سطح شهر و مراسم وداع رهبر شهید دیده میشد، از نمادهایی بهره گرفتند که در ناخودآگاه جمعی جامعه جای داشتند؛ استفاده از چهره رهبر شهید در حالتهای مختلف (لبخند، با مشت گرهکرده)، بسته به پیام اثر، تغییر میکرد.
در هفتهای که گذشت همچنین، در کنار حجم عظیمی از حضور انسانی، هنر گرافیک و طراحی بصری، نقش «راوی» را ایفا کرد. هنرمندان به ویژه گرافیستها با درک حساسیت و عظمت این رخداد، ابزارهایشان را به خدمت این سوگ ملی درآوردند تا احساسات جاری را به تصویر بکشند. هنرمندان طراح با استفاده از رنگهای نمادین (سیاه، سفید و سبز) و ترکیباتی از تصاویر رهبر شهید و نمادهای ملی – مذهبی، پوسترهایی طراحی کردند که در تمامی نقاط شهر نصب یا در دستان مردم دیده شدند. این آثار، فضای شهر را به یک گالری باز از غم و احترام تبدیل کرد.
از جمله مهمترین این آثار که به وفور در دستان مردم دیده میشد، پرچم قرمز خونخواهی رهبر شهید است که واژه «یالثارات الحسین» و «یالثارات الخامنهای» روی آنها را مسعود نجابتی طراحی کرده بود. مشت گرهکرده رهبری نیز که به نمادی جهانی تبدیل شده، توسط سیدمحمدرضا میری طراحی شده است.
گذشته از اینها، در فضای مجازی، گرافیستها با طراحیهایشان، فضایی متفاوت را رقم زدند و سعی کردند غم این فقدان در فضای دیجیتال نیز به شکلی هنرمندانه جاری شود.
آثار گرافیکی مرتبط با تشییع رهبر شهید انقلاب، توانستند «غم» را از یک حالت منفعل به یک «سرمایه بصری» تبدیل کنند. این آثار نه تنها در ثبت لحظه، بلکه در «مدیریت احساسات جمعی» نقش داشتند و توانستند مفاهیمی چون «شهادت در عین پیروزی» را از طریق زبان فرم و رنگ به گوش جهانیان و اقشار مختلف جامعه برسانند. در واقع، این آثار گرافیکی، روایتگر گذار از «سوز فقدان» به «عزم استمرار» بودند.
درگذشت یک هنرمند نقاش و مجسمهساز خودآموخته
در هفتهای که گذشت، علی ملک هنرمند مجسمهساز و نقاش خودآموخته، ۱۵ تیر ۱۴۰۵ بر اثر سکته قلبی درگذشت.
ملک متولد فروردین ۱۳۵۵ در تهران بود. وی هنرمندی خودآموخته بود که از سال ۱۳۸۳ و در پی رخدادی ساده، به هنر مجسمهسازی روی آورد. او سالهای جوانی خود را در عرصه ورزش و سینما سپری کرد و در سال ۱۳۷۵ در انجمن سینمای جوانان به تحصیل سینما پرداخت. ملک پس از آشنایی با هنر مدرن و پستمدرن، بهصورت مستقل فعالیت خود را در حوزه مجسمهسازی آغاز کرد. او سپس به انجمن نقاشان پیوست و مسیر هنری خود را با نگاهی شهودی و مستقل ادامه داد.
خیمه هنری که در تابستان وداع شکل گرفت
هفته گذشته همچنین، رویداد «خیمه هنر» با هدف بازتولید هنرهای سنتی و خارج کردن آثار عاشورایی از حیطه موزهای، فرصتی برای تجربه دوباره تعزیه، خوشنویسی و نقاشی خیالینگاری را در فضای باز فراهم کرد.
«خیمه هنر» در دومین تجربه برگزاریاش در تابستان و روزگاری که ایام وداع با رهبر شهید بود، کارکردی دوگانه را پیش روی خود داد. در خیمه هنرهای تجسمی هنرمندانی حضور داشتند که آثاری در فرم سنتی و مدرن خلق میکنند و برای مخاطب و بینندگان این خیمه با صدای تعزیه و نغمات عاشورایی نقشهایی را رقم زد که تقابل زیبایی را در سوگ پدید آوردهاند. یا خوشنویسانی که خطوط و اشعار و احادیثی از معصومین، برای مردم خطاطی میکردند و آنها نیز به یادگار جملهها یا شعری را که دوست داشتند به خانه میبردند.
عباس گنجی، پریسا شادقزوینی، سعید مسیبی، سهیل مسیبی، مجید فراهانی، موحد بیرانوند، محبوبه پهلوان، زهرا صفی آبادی، سعیده صفی آبادی، مریم شرافتی و زهرا جعفری از جمله هنرمندان نقاش و هانی شرار، اسماعیل کرامتی، منصور خرمی، عاطفه دامن باغ، مونا محسنی، یونس چناری، شهروز نوراللهی، مهدی سهرایس، شقایق میری، ستاره قانع، علی کاظم تاش و شعبانی؛ هنرمندان خوشنویس در این خیمه بودند. همچنین، فاطمه مهاجری و سارا عباسی، کار آموزش نقاش کودک و حبیبه یوسفی هم کار چیدمان شهدای ناو دنا و مدرسه «شجره طیبه» میناب را انجام دادهاند.
دیوارنگاره «أبناء السیّد» در تهران و مشهد خلق شد
در هفته گذشته، نقاشی دیواری یا گرافیتی «أبناء السیّد» (فرزندان سید) با عنوان «ولینصرن الله من بنصره» با حضور جمعی از هنرمندان برجسته کشورهای لبنان، یمن و ایران، در چهارراه ولیعصر (عج) تهران و در شهر مشهد همزمان با تشییع رهبر شهید در این شهر، اجرا شد.
این رویداد با همراهی گروه هنرمندان «بالروحیة» شکل گرفته است که از زمان شهادت سیدحسن نصرالله دبیرکل حزبالله لبنان تشکیل شد و آثار بسیاری روی دیوارهای لبنان نقش زدهاند.
رضا قصیر، محمد عطیه، ایمن جابر، حوراء قبیسی، احمد الحاج، سارة اسماعیل، فاطمة الشامی، حسن فنیش، حسین قصیر، کمال شرف، محمدرضا دوستمحمدی، علی حیاتی، صابر شیخرضایی و میکائیل براتی، در خلق این دیوارنگاره در تهران همکاری داشتند.
در شهر مشهد نیز علاوه بر گروه لبنانی هنرمندان «بالروحیة» و کمال شرف، سیدمسعود شجاعی طباطبایی، مسعود نجابتی، حمید قربانپور، سیدمحمدرضا میری، محسن اسدی و علیرضا خالقی نیز حضور داشتند.
روایتی از هنر گرافیتی در مسیر تشییع رهبر شهید
از دیگر جلوههای هنری در روز تشییع رهبر شهید انقلاب در تهران، دیوارنگاری یا گرافیتیهایی بود که در مسیر تشییع رهبر شهید و خانواده ایشان روی دیوارهای پایتخت دیده میشد. در این روز، تهران تنها میزبان جمعیت نبود، بلکه دیوارهای پایتخت از خیابان دماوند تا میدان آزادی، به گالری بزرگی از مقاومت تبدیل شدند.
این گرافیتیها یا دیوارنگارههای انقلابی مربوط به جنگ تحمیلی ۱۲ روزه و جنگ رمضان و پرترههایی از رهبر شهید روی دیوارهای خیابان انقلاب تا آزادی جلوه میکرد که این گرافیتیها توسط تیمهای هنری متخصص در این زمینه با مدیریت هنری خانه کاریکاتور روی دیوارها نقش بستند.
افتتاح نمایشگاههای هنری در آدینه
نمایشگاه آثار نقاشی نصرالله رادش با عنوان «بیکله» در گالری ثالث، نمایشگاه «از ابتدا» در گالری ٱ، نمایشگاه «دیگری امن» در گالری عصر، نمایشگاه «معماری آوار» در گالری ریشه۲۹، نمایشگاه «پس از غبار» در گالری اچ، نمایشگاه عکس «ادامه دارد» در گالری شیدایی، نمایشگاه «در لایههای پنهان» در گالری إو، نمایشگاه «بی سرانجام» در گالری علیها، نمایشگاه «خدشه» در گالری کارشیو و نمایشگاه «از پس حریر» در گالری میرانا، از جمله نمایشگاههایی هستند که عصر جمعه ۱۹ تیر افتتاح میشوند.
نظرات کاربران