خانوادههای داغدار میناب سوژه انیمیشن شدند/ تبدیل نقصها به نقطه قوت!
به گزارش خبرنگار مهر، مستند – انیمیشن «آخرین گوزن» ساخته مهدی برقزدگان، پس از حضور در رویدادهای بینالمللی، اینبار در بخش مسابقه جشنواره «کارتون کلاب» ایتالیا روی پرده میرود. کارگردان این انیمیشن کوتاه معتقد است که شبیهسازی آگاهانه خطاهای دوربین، یکی از مهمترین ویژگیهای فنی فیلم بوده است.
برقزدگان درباره این انیمیشن کوتاه گفت: «آخرین گوزن» در اصل یک انیمیشن است، اما از ابتدا تلاش کردیم روایت و شیوه اجرای آن به گونهای باشد که مخاطب حس تماشای یک مستند را تجربه کند. همین نگاه باعث شده خیلی از مخاطبان، فیلم را یک مستند – انیمیشن بدانند و این برداشت برای من اتفاق خوشایندی است.
وقتی دوربین انیمیشن مانند مستندساز حیاتوحش عمل کرد
کارگردان انیمیشن «بر فراز ابرها» توضیح داد: از همان ابتدای تولید، تمام عناصر بصری فیلم، از قاببندی و حرکت دوربین تا نوع طراحی شاتها و اجرای صحنهها، بر اساس منطق مستندسازی شکل گرفت. تلاش کردیم دوربین مانند یک مستندساز حیاتوحش عمل کند، به همین دلیل نمای نزدیک از شخصیت اصلی بسیار محدود است و در بسیاری از صحنهها فاصله دوربین با گوزن حفظ میشود؛ درست مانند شرایطی که فیلمبردار امکان نزدیک شدن به حیوان را ندارد.
این کارگردان افزود: همین فاصله باعث شد گوزن فیلم تنها یک حیوان مشخص نباشد و بتواند نماینده همه گونههای جانوری و حتی تمام موجودات زنده باشد. در نتیجه، روایت فیلم از داستان یک گوزن فراتر رفت و به روایتی درباره حیاتوحش و محیطزیست تبدیل شد؛ هدفی که از ابتدا در ذهن داشتم.
برقزدگان درباره تکنیک ساخت «آخرین گوزن» گفت: این اثر با تکنیک نقاشی دیجیتال ساخته شده و به جای طراحی خطی، از لکههای رنگ، ضربههای براش و قلمهای دیجیتال برای خلق فضایی رئالیستی استفاده کردهایم. مهمترین تجربه فنی فیلم، شبیهسازی محدودیتهای واقعی دوربین است.
وی ادامه داد: در انیمیشن معمولاً همه چیز از ابتدا ساخته میشود و نقصهایی که در تصویربرداری واقعی وجود دارد، دیده نمیشود، اما در این فیلم تصمیم گرفتم همین خطاها را به بخشی از زیباییشناسی اثر تبدیل کنم. در برخی صحنهها نور تصویر عمداً بیش از اندازه است، در بخشهایی تصویر تیرهتر شده و در قسمتهایی نیز خطاهای فوکوس و لرزش دوربین بازسازی شدهاند تا مخاطب حس کند تصاویر واقعاً در دل طبیعت ثبت شدهاند. حتی برای ایجاد عمق میدان نیز از محوشدگی نرمافزاری استفاده نکردیم و عناصر دوردست را از همان مرحله طراحی با جزئیات کمتر و بهصورت مات نقاشی کردیم تا عملکرد واقعی لنز دوربین شبیهسازی شود.
برقزدگان با اشاره به روند تحقیق و تولید فیلم گفت: برای ساخت «آخرین گوزن» مطالعات گستردهای درباره رفتار نور، لنز، طبیعت و شیوه تصویربرداری انجام دادم و برای تهیه مرجعهای تصویری هم ۲ بار در فصل بهار به جنگلهای شمال کشور سفر کردم. یکی از دشوارترین بخشهای فیلم، سکانس تعقیب گوزن بود؛ جایی که تمام لرزشها، خطاهای ناشی از حرکت سریع و تغییرات تصویر بهصورت دستی طراحی و انیمیت شدند تا حس حضور واقعی دوربین در صحنه ایجاد شود.
برقزدگان گفت: توجه جشنوارههای خارجی به همین جزئیات فنی، یکی از دلایل موفقیت فیلم بوده است. این تجربه نشان میدهد نوآوریهای فنی هم میتوانند در کنار جنبههای هنری مورد توجه قرار بگیرند و برای انیمیشن ایران دستاورد ارزشمندی باشد.
کارگردان «آخرین گوزن» درباره ریسک اجرای این شیوه متفاوت عنوان کرد: پیش از آغاز تولید، مجموعه کاملی از تستها و نمونههای اجرایی را به مرکز گسترش ارائه کردیم تا نتیجه هر ایده از قبل مشخص باشد. این آزمون و خطاها، از میزان محوشدگی حرکت تا نحوه ثبت سوژه، باعث شد ریسک پروژه کاهش پیدا کند و در زمان تولید نیز امکان اجرای ایدههای تازه فراهم شود.
برقزدگان درباره تفاوت رویکرد جشنوارههای بینالمللی و داخلی در حوزه انیمیشن گفت: جشنوارههای جهان هر کدام با رویکرد مشخصی برگزار میشوند. برخی بر تکنیک ساخت تمرکز دارند، برخی روایت و جهانبینی فیلمساز را ملاک ارزیابی قرار میدهند، گروهی به آثار تجربی توجه میکنند و برخی دیگر نیز موضوعمحور هستند؛ مانند جشنوارههای محیطزیستی یا مذهبی. به همین دلیل، هر فیلم باید در چارچوب جشنواره متناسب با ویژگیهای خود ارزیابی شود.
وی با اشاره به جایگاه آثار تجربی افزود: در بسیاری از جشنوارههای معتبر دنیا، آثار تجربی جایگاه ویژهای دارند، اما در ایران چنین رویدادهای تخصصی هنوز به اندازه کافی شکل نگرفته است. در مقابل، برخی جشنوارهها بیش از هر چیز به کیفیت روایت، برخی به ویژگیهای بصری و برخی دیگر به جنبههای فنی انیمیشن توجه میکنند و همین تنوع، شناخت دقیق هر جشنواره را برای فیلمساز ضروری میسازد.
جشنوارهها باید زمینه تولید فیلم بعدی سینماگران را فراهم کنند
این انیماتور یکی از ضعفهای جشنوارههای داخلی را محدود شدن نقش آنها به نمایش و تجلیل از آثار دانست و گفت: جشنواره باید علاوه بر معرفی فیلمهای ساختهشده، زمینه تولید آثار آینده را نیز فراهم کند. فیلمساز پس از پایان یک پروژه، بیش از هر چیز به امکان ساخت فیلم بعدی نیاز دارد، اما این حلقه در بسیاری از جشنوارههای ما کمتر دیده میشود.
برقزدگان با اشاره به تجربه حضور در جشنوارههای معتبر بینالمللی ادامه داد: در بسیاری از این رویدادها، بازار فیلم و نشستهای تخصصی میان فیلمسازان، تهیهکنندگان و سرمایهگذاران، بخش مهمی از جشنواره را تشکیل میدهد. گاهی حتی ارزش این بخش از رقابت اصلی بیشتر است، زیرا زمینه شکلگیری همکاریهای تازه و تأمین سرمایه پروژههای آینده را فراهم میکند.
وی تأکید کرد: اگر چنین فضایی در جشنوارههای ایران تقویت شود، فیلمسازان برای تولید آثار جدید تنها به حمایت نهادهای دولتی وابسته نخواهند بود و میتوانند سرمایهگذاران یا تهیهکنندگان بخش خصوصی را جذب کنند. ایجاد چنین بازاری نقش مهمی در توسعه صنعت انیمیشن و سینمای مستقل ایران خواهد داشت.
کارگردان «آخرین گوزن» درباره دلیل موفقیت این اثر در جشنوارههای بینالمللی گفت: مهمترین ویژگی فیلم، تلاش برای حفظ تعادل در همه بخشهای آن بود. از ابتدا قصد نداشتیم با نمایش تواناییهای فنی یا هنری خودنمایی کنیم، بلکه تلاش کردیم همه امکانات موجود در خدمت خود فیلم قرار بگیرد. به همین دلیل، روایت، زمان فیلم، هویت بصری و اجرای فنی متناسب با یکدیگر طراحی شدند و همین انسجام باعث شد مخاطبان حرفهای نیز با اثر ارتباط برقرار کنند.
برقزدگان درباره شیوه انتخاب سوژههای آثارش گفت: بخش زیادی از ایدههای فیلمها از دغدغههای شخصی و حالوهوایی که در هر مقطع از زندگی تجربه میکنم، شکل میگیرد. اتفاقات و مفاهیم پیرامونم ناخودآگاه با همان ذهنیت تحلیل میشوند و پرسشهایی که برای خودم ایجاد میشود، جرقه شکلگیری ایدههای تازه را میزند.
وی درباره تأثیر آثارش بر مخاطب نیز گفت: هنگام ساخت فیلم، هدفم آموزش مستقیم یا ارائه راهحل نیست. هیچگاه با این نگاه فیلم نمیسازم که پس از تماشای آن، مخاطب رفتار مشخصی را تغییر دهد. آنچه برای من اهمیت دارد، استفاده از ظرفیتهای سینما برای خلق یک تجربه تأثیرگذار است.
پرندهای که با سوگ فرزند از دستدادهاش کنار نمیآید
این کارگردان درباره تازهترین پروژه خود گفت: موضوع فیلم تازه من درباره خانوادههای داغدار حادثه مدرسه میناب است. در این پروژه از یک گونه در حال انقراض ایرانی استفاده کردهایم؛ پرندهای که رفتار فرزندپذیری دارد و نمیتواند سوگ فرزند از دست دادهاش را بپذیرد. بعد از مشورت با روانشناسان و بررسی مراحل سوگ، به این نتیجه رسیدیم که بهتر است فیلم را برای خانوادههای آسیبدیده بسازیم، نه صرفاً برای کودکان.
برقزدگان در پایان گفت: این فیلم کوتاه با نگاهی روانشناسانه به خانوادههای داغدار میپردازد. برای آن فیلمنامه، طراحیهای مفهومی و مطالعات گستردهای انجام شده و بانک کاملی از طراحیها و آزمون و خطاها شکل گرفته است، اما پروژه همچنان در انتظار تصمیم نهایی برای آغاز تولید از سوی مرکز گسترش قرار دارد. امیدوارم با فراهم شدن شرایط تولید، این پروژه نیز وارد مرحله اجرا شود.
نظرات کاربران