فراتر از یک کلیپ؛ تبعات حقوقی رانندگی کودکان
خبرگزاری مهر؛ گروه جامعه، مهساحیدری: انتشار فیلمهایی از رانندگی کودکان در شبکههای اجتماعی، طی روزهای اخیر بار دیگر توجهها را به یکی از آسیبهای جدی اجتماعی و ترافیکی جلب کرده است؛ کودکانی که گاهی تنها شش یا هفت سال دارند، پشت فرمان خودرو مینشینند و در حالی که حتی پاهایشان به پدال کلاچ و ترمز نمیرسد، با تشویق و هیجان والدین رانندگی میکنند.
این صحنهها شاید برای برخی خانوادهها سرگرمکننده یا حتی بامزه به نظر برسد، اما پشت این تصاویر چند ثانیهای، خطر وقوع حادثهای جبرانناپذیر و البته مسئولیتهای سنگین قانونی وجود دارد.
کودکی که گواهینامه نمیگیرد، اما پشت فرمان مینشیند
قانون در این زمینه صراحت دارد. بر اساس ماده ۷۲۳ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)، رانندگی بدون داشتن گواهینامه جرم است و برای راننده فاقد پروانه، مجازات حبس تعزیری تا دو ماه یا جزای نقدی و در برخی موارد هر دو در نظر گرفته شده است.
از سوی دیگر، مطابق ماده ۲۶ آییننامه راهنمایی و رانندگی، حداقل سن دریافت گواهینامه پایه سوم، ۱۸ سال تمام است. بنابراین کودکی که پشت فرمان خودرو مینشیند، اساساً امکان دریافت گواهینامه را ندارد و رانندگی او از نظر قانونی فاقد مجوز است.
کودک زندانی نمیشود؛ اما ماجرا همینجا تمام نمیشود
البته وضعیت کودکان از نظر مسئولیت کیفری با بزرگسالان متفاوت است. کودک به دلیل نرسیدن به سن مسئولیت کیفری، مانند یک فرد بزرگسال روانه زندان نمیشود، اما این به معنای بیتوجهی قانون به چنین رفتاری نیست.
در صورت احراز تخلف، خودرو میتواند برای مدتی توقیف شود و کودک نیز به مرجع قضایی ویژه اطفال و نوجوانان معرفی شود. دادگاه متناسب با شرایط پرونده میتواند تصمیمات تأدیبی و تربیتی اتخاذ کند و حتی محدودیتهایی برای دریافت گواهینامه در آینده در نظر بگیرد.
به بیان ساده، نرسیدن کودک به سن مسئولیت کیفری به معنای آن نیست که رانندگی او بدون پیامد قانونی خواهد بود.
اگر تصادف اتفاق بیفتد، چه کسی باید خسارت بدهد؟
ماجرا زمانی جدیتر میشود که رانندگی کودک به تصادف و خسارت منجر شود.
اگر کودک هنگام رانندگی به فردی آسیب بزند، با خودروی دیگری تصادف کند یا حادثهای منجر به جرح یا فوت رخ دهد، مسئولیت جبران خسارت میتواند متوجه والدین و سرپرستان قانونی شود. در چنین شرایطی، موضوع فقط یک جریمه ساده نیست و ممکن است پای پرداخت خسارتهای مالی و دیه نیز به میان بیاید.
به همین دلیل، اجازه دادن به کودک برای رانندگی، حتی در خیابانهای خلوت یا معابر کمرفتوآمد، میتواند برای خانواده تبعات مالی و قضایی سنگینی داشته باشد.
والدین؛ از تشویق پشت فرمان تا پاسخگویی در دادگاه
بخش مهم ماجرا به رفتار والدین برمیگردد. در بسیاری از این فیلمها، کودک به تنهایی اقدام به رانندگی نکرده است؛ بلکه یکی از والدین خودرو را در اختیار او گذاشته، کنارش نشسته و حتی از این اتفاق فیلم گرفته است.
این رفتار میتواند برای والدین مسئولیت قانونی ایجاد کند. در صورتی که شرایط قانونی معاونت در جرم احراز شود، فردی که خودرو را در اختیار راننده فاقد گواهینامه قرار داده است نیز ممکن است با مسئولیت کیفری روبهرو شود.
از سوی دیگر، در صورت وقوع حادثه، مسئولیت مدنی و جبران خسارت نیز میتواند خانواده را با هزینههای سنگینی مواجه کند.
یک فیلم چندثانیهای میتواند به مدرک تبدیل شود
شاید یکی از عجیبترین بخشهای این ماجرا این باشد که والدین خودشان از رفتار غیرقانونی فرزندشان فیلم میگیرند و آن را در فضای مجازی منتشر میکنند.
ویدیویی که قرار است چند دقیقه سرگرمی برای خانواده یا دنبالکنندگان شبکههای اجتماعی ایجاد کند، میتواند در صورت وقوع حادثه یا تشکیل پرونده، به عنوان یکی از قرائن و ادله قابل بررسی در پرونده مورد توجه قرار گیرد.
به همین دلیل، انتشار چنین تصاویری نه تنها خطر رفتار انجامشده را کاهش نمیدهد، بلکه میتواند ابعاد حقوقی آن را نیز پیچیدهتر کند.
یکی از توجیهات رایج درباره رانندگی کودکان این است که خودرو در مسیر کوتاهی حرکت میکند یا رانندگی در محلی خلوت انجام میشود. اما واقعیت این است که حادثه همیشه در یک جاده شلوغ یا سرعت بالا اتفاق نمیافتد.
کودکی که کنترل کاملی روی فرمان، ترمز و شرایط اطراف ندارد، ممکن است تنها در چند ثانیه کنترل خودرو را از دست بدهد. ورود ناگهانی یک عابر، حرکت یک خودرو، برخورد با مانع یا حتی یک واکنش اشتباه میتواند حادثهای رقم بزند که دیگر امکان جبران آن وجود نداشته باشد.
رانندگی برای کودک نه یک بازی است و نه وسیلهای برای سرگرمی و تولید محتوای شبکههای اجتماعی. پشت فرمان قرار دادن کودکی که توانایی قانونی و مهارت لازم برای رانندگی ندارد، هم سلامت او و هم جان دیگران را به خطر میاندازد.
والدین به جای تشویق این رفتار، باید آموزش فرهنگ ترافیک را از سنین پایین آغاز کنند و اجازه دهند آموزش رانندگی در زمان مناسب و پس از رسیدن به سن قانونی انجام شود.
چند ثانیه فیلم و هیجان شاید در فضای مجازی سرگرمکننده به نظر برسد، اما یک حادثه میتواند همان چند ثانیه را به پروندهای قضایی با خسارتهای جانی، مالی و روحی جبرانناپذیر تبدیل کند.
نظرات کاربران