دو سنت زیارتی اربعین و سانتیاگو راهی در جستجوی معنا

به گزارش خبرنگار مهر، نمایشگاه عکس «راه‌های روح» با محوریت مقایسه دو سنت بزرگ زیارتی، پیاده‌روی اربعین حسینی و پیاده‌روی مسیحی سنت جیمز (کامینو)، به همت دفتر رایزنی فرهنگی ایران در اتریش و در خانه حکمت ایرانیان در وین افتتاح شد.

این مراسم با حضور جمعی از پژوهشگران، علاقه‌مندان به گفت‌وگوی ادیان و فرهنگ‌ها، نمایندگان نهادهای علمی و فرهنگی، دیپلمات‌ها و علاقه‌مندان به مطالعات دینی برگزار شد و با استقبال و مشارکت فعال حاضران همراه بود.

در ابتدای مراسم، دکتر رضا غلامی، رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در اتریش و استاد فلسفه سیاسی، مطالعات فرهنگی و تمدنی، در سخنانی با عنوان «حرکت به سوی ساحت الهی؛ سفری برای خوداندیشی، معنویت و گفت‌وگو»، زیارت‌های پیاده را از ارزشمندترین فرصت‌های زندگی انسان برای بازگشت به خویشتن، خوداندیشی و تقویت رابطه با خداوند دانست.

وی با بیان اینکه انسان در چنین سفرهایی فرصت می‌یابد از شتاب و هیاهوی زندگی روزمره فاصله بگیرد و درباره بنیادی‌ترین پرسش‌های زندگی بیندیشد، اظهار داشت: زیارت‌های دینی تنها یک جابه‌جایی در مکان نیستند، بلکه سفری درونی برای بازنگری در گذشته، اصلاح مسیر آینده و کشف دوباره حقیقت وجود انسان به شمار می‌روند.

غلامی با بیان اینکه موفقیت حقیقی تنها در دستیابی به قدرت، ثروت یا موفقیت‌های مادی خلاصه نمی‌شود، گفت: تلاش موفق، تلاشی است که انسان را اخلاقی‌تر، مهربان‌تر، فروتن‌تر، مسئولیت‌پذیرتر و دلسوزتر سازد. وی زندگی اخلاقی را مسیر قرب الهی دانست و افزود که زیارت‌های پیاده، تمرینی عملی برای فضیلت‌هایی همچون ایثار، گذشت، صبر، همدلی و خدمت بی‌منت به دیگران هستند.

رایزن فرهنگی ایران در اتریش، پیاده‌روی عظیم اربعین را یکی از برجسته‌ترین جلوه‌های همبستگی انسانی و زندگی اخلاقی در جهان معاصر توصیف کرد و با اشاره به حضور سالانه نزدیک به بیست میلیون زائر در این آیین معنوی، گفت: خدمت‌رسانی داوطلبانه، سخاوت، همدلی و میزبانی مردم عراق از میلیون‌ها زائر، نمونه‌ای کم‌نظیر از تجلی ارزش‌های اخلاقی و دینی است که می‌تواند الهام‌بخش جوامع امروز باشد.

وی در ادامه با اشاره به مسیر زیارتی سنت جیمز (کامینو)، تأکید کرد: اگرچه اربعین و کامینو از نظر تاریخی، جغرافیایی و سنت‌های دینی متفاوت‌اند، اما هر دو انسان را به جست‌وجوی معنا، حقیقت، خداوند و خویشتن حقیقی فرا می‌خوانند. تفاوت‌های دینی نه مانعی برای گفت‌وگو، بلکه فرصتی برای شناخت عمیق‌تر یکدیگر و همکاری در جهت ساختن جهانی اخلاقی‌تر و معنوی‌تر است.

غلامی همچنین بر اهمیت برگزاری چنین نمایشگاه‌هایی در گسترش گفت‌وگوی میان اسلام و مسیحیت تأکید کرد و اظهار داشت: کنار هم قرار گرفتن تصاویر دو سنت بزرگ زیارتی، یادآور این حقیقت است که یک اثر هنری می‌تواند پلی میان فرهنگ‌ها و ادیان باشد و زمینه فهم متقابل را فراهم سازد.

وی در پایان خاطرنشان کرد: ارزش حقیقی زیارت در تحولی است که در درون انسان پدید می‌آید و اگر انسان پس از این سفر مهربان‌تر، اخلاقی‌تر و مسئولیت‌پذیرتر بازگردد، آن زیارت به رسالت واقعی خود دست یافته است.

«سنت جیمز» مسیر همزیستی و صلح ادیان

در ادامه، پیتر هیدر (Peter Haider)، از راهنمایان باسابقه مسیر زیارتی سنت جیمز (کامینو) و نویسنده کتاب «۱۰۰۰ کیلومتر به سوی غرب؛ در مسیر سنت جیمز تا رسیدن به خویشتنی نو»، درباره پیشینه تاریخی، ابعاد معنوی و تجربه شخصی خود از این مسیر زیارتی سخن گفت.

وی با اشاره به اینکه ریشه‌های راه سانتیاگو به دوران پیش از مسیحیت بازمی‌گردد، توضیح داد: این مسیر در طول تاریخ تحولات گوناگونی را پشت سر گذاشته و بعدها به یکی از مهم‌ترین مسیرهای زیارتی جهان مسیحیت تبدیل شده است.

هیدر در عین حال با نگاهی انتقادی به برخی دوره‌های تاریخی اشاره کرد که در آن از نام سنت جیمز برای اهداف سیاسی و نظامی سوءاستفاده شده بود و تأکید کرد که امروزه این مسیر به نمادی از صلح، مدارا و همزیستی میان فرهنگ‌ها و ادیان تبدیل شده است.

وی خاطرنشان کرد: کامینو دیگر تنها یک زیارت مسیحی نیست، بلکه انسان‌هایی از ملیت‌ها، فرهنگ‌ها و ادیان مختلف با انگیزه‌های گوناگون در آن حضور می‌یابند.این مسیر به مدرسه‌ای برای یادگیری مدارا، احترام متقابل و شناخت شیوه‌های متفاوت زندگی تبدیل شده و زمینه‌ای ارزشمند برای گفت‌وگوی میان انسان‌ها فراهم آورده است.

هیدر همچنین با بیان تجربه شخصی خود، اظهار داشت: آغاز این سفر برای او در پی یک بحران روحی و فرسودگی شغلی بود و پیمودن مسیر هشتصد کیلومتری کامینو، زندگی او را دگرگون کرد.

وی تأکید کرد: پیاده‌روی طولانی، پس از چند روز، ذهن انسان را از فشارهای زندگی روزمره آزاد می‌کند و فرصت بازگشت به خویشتن، تأمل عمیق و بازسازی معنوی را فراهم می‌سازد. این تجربه، پیوند دوباره‌ای میان او و ارزش‌های معنوی و مسیحی برقرار کرده است.

وی در بخش دیگری از سخنان خود، ضمن اشاره به افزایش شمار زائران و گردشگران مسیر سنت جیمز، نسبت به کمرنگ شدن ابعاد معنوی آن در اثر گسترش گردشگری هشدار داد و بر ضرورت حفظ هویت معنوی و فرهنگی این مسیر تأکید کرد.

هیدر در پایان، برگزاری نمایشگاه مشترک اربعین و سنت جیمز را ابتکاری ارزشمند برای تقویت گفت‌وگوی میان ادیان دانست و تصریح کرد که هر دو سنت، با وجود تفاوت‌های تاریخی و دینی، انسان را به سوی خودشناسی، حقیقت، صلح و تعالی روحی فرا می‌خوانند.

از بخش‌های ویژه این مراسم، حضور دکتر هشام العلاوی، سفیر جمهوری عراق در اتریش، به عنوان میهمان ویژه بود.

وی بر اهمیت برگزاری چنین برنامه‌هایی در معرفی ابعاد فرهنگی و انسانی پیاده‌روی اربعین تأکید کرد و با اشاره به تجربه شخصی خود از حضور مکرر در این زیارت، به تشریح ویژگی‌های منحصربه‌فرد آن پرداخت.

سفیر عراق: پیام جهانی امام حسین(ع) را فراتر از مرزهای دینی و جغرافیایی

سفیر عراق، پیاده‌روی اربعین را بزرگ‌ترین گردهمایی سالانه بشری در جهان توصیف کرد و گفت که هر سال بیش از بیست میلیون نفر از سراسر عراق و ده‌ها کشور جهان، از آسیا، اروپا، آفریقا و قاره آمریکا، در این مراسم حضور می‌یابند و دامنه جهانی آن هر سال گسترده‌تر می‌شود.

وی با تأکید بر اینکه اربعین تنها به شیعیان اختصاص ندارد، خاطرنشان کرد که مسلمانان از مذاهب مختلف، مسیحیان عراقی و غیرعراقی و همچنین شخصیت‌های دینی، فرهنگی و دانشگاهی از کشورهای گوناگون در این مراسم شرکت می‌کنند.

به گفته وی، آستان مقدس حسینی طی سال‌های اخیر با دعوت از چهره‌های برجسته از ادیان و ملیت‌های مختلف، زمینه حضور گسترده‌تر اندیشمندان و رهبران مذهبی جهان را در این آیین فراهم کرده است.

دکتر العلاوی در ادامه، با اشاره به تجربه‌های الهام‌بخش شرکت‌کنندگان غیرمسلمان، از یک عکاس خبری بریتانیایی یاد کرد که نخستین بار برای تهیه گزارش تصویری در پیاده‌روی اربعین حضور یافته بود، اما تحت تأثیر فضای معنوی و انسانی این مراسم، به یکی از علاقه‌مندان دائمی آن تبدیل شد.

وی همچنین از بانویی ایرلندی که در دوران مبارزه با بیماری سرطان در این زیارت شرکت کرده بود، به عنوان نمونه‌ای از تأثیرات عمیق روحی و معنوی اربعین یاد کرد و گفت این تجربه امید و انگیزه‌ای تازه به او بخشیده و موجب شده است هر سال در این مراسم حضور یابد.

سفیر عراق همچنین حضور گسترده جوانان از کشورهای مختلف را یکی از ویژگی‌های مهم پیاده‌روی اربعین دانست و اظهار داشت که علاقه روزافزون نسل جوان به شناخت این پدیده فرهنگی و معنوی، نشان‌دهنده ظرفیت بالای اربعین برای ایجاد ارتباط میان فرهنگ‌ها و نسل‌های مختلف است.

وی در بخش پایانی سخنان خود، پیام جهانی امام حسین(ع) را فراتر از مرزهای دینی و جغرافیایی دانست و سه اصل اساسی این پیام را مسئولیت‌پذیری در اصلاح جامعه، پاسداشت کرامت انسانی و ایستادگی در برابر ظلم و بی‌عدالتی برشمرد. دکتر العلاوی تأکید کرد که این ارزش‌ها متعلق به همه انسان‌هاست و اربعین، بستری برای ترویج مهربانی، سخاوت، احترام متقابل، همزیستی و مسئولیت‌پذیری اجتماعی فراهم می‌آورد. وی خاطرنشان کرد که هدف نهایی این حرکت عظیم، تربیت انسان‌هایی بهتر و ساختن جهانی انسانی‌تر و اخلاقی‌تر است.

در پایان مراسم، نشست پرسش و پاسخ با حضور سخنرانان برگزار شد و حاضران پرسش‌های خود را درباره ابعاد تاریخی، فرهنگی، اجتماعی و معنوی پیاده‌روی اربعین و مسیر زیارتی سنت جیمز مطرح کردند. پاسخ‌های ارائه‌شده، به‌ویژه توضیحات سفیر عراق درباره تجربه زیسته مردم عراق در میزبانی میلیون‌ها زائر، با استقبال گسترده شرکت‌کنندگان روبه‌رو شد و فضایی صمیمانه، علمی و گفت‌وگومحور را رقم زد.